Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony.
Publiczne Przedszkole Tymowa

ZABAWY LITERKAMI

 Program własny wprowadzający w świat liter.

 Opracowanie:

Danuta Wiśniewska. Renata Lis

SPIS TREŚCI :

I. Wprowadzenie
II. Uwagi o realizacji programu
III. Cele programu
- ogólne
- szczegółowe
IV. Przewidywane osiągnięcia dzieci
V. Metody i formy pracy
VI. Charakterystyka metod nauki czytania
- Wprowadzanie dziecka w świat pisma Ireny Majchrzak
- Metoda Dobrego Startu Marty Bogdanowicz
- Edukacja językowa według Marii Montessori
VII. Ewaluacja
- cele
- metody i narzędzia
VIII. Bibliografia
IX. Załączniki

I. WPROWADZENIE

 Dziecko zauważa, że tekst pisany występuje nie tylko w książkach, które ogląda. Dostrzega również napisy w swoim otoczeniu. Idąc ulicą – rozpoznaje szyldy sklepów, urzędów – i orientuje się, co one oznaczają. Dlatego od nas dorosłych zależy, co dalej zrobimy z tymi zainteresowaniami naszych podopiecznych. Nie należy hamować zaobserwowanych u dzieci umiejętności w procesie nauki czytania i pisania. Pozwala na to zasada stymulacji rozwoju i pierwszy cel podstawy programowej: wspomaganie dzieci w rozwijaniu uzdolnień.
Opanowanie przez dziecko umiejętności czytania to złożony proces. Wielu teoretyków poszukuje najlepszego rozwiązania. Skoro nie istnieje jedna metoda najlepsza dla wszystkich dzieci, optymalne jest połączenie i wykorzystanie elementów różnych metod, tak aby każde dziecko miało możliwość zdobycia umiejętności czytelniczych.
Uwzględniając indywidualne potrzeby i możliwości uczniów, należy dokonać przeglądu dotychczas stosowanych koncepcji nauki czytania i wybrać z nich, najatrakcyjniejsze i najskuteczniejsze dla dzieci w wieku przedszkolnym. Stąd pomysł napisania programu rozwijającego wczesną naukę czytania pt.: „Zabawy literkami”.
Program „Zabawy literkami” jest opisem działań zmierzających do wprowadzenia dziecka w świat pisma poprzez zabawę, wykorzystując jednocześnie charakterystyczną cechę dziecka: skupienie uwagi na samym sobie, oraz jego naturalną ruchliwość. Program został napisany z myślą o dzieciach 5- letnich, które ze względu na reformę szkolnictwa, pójdą w wieku 6 lat do klasy pierwszej. Program ten pozwoli wykorzystać potencjał dziecięcego umysłu i zachęci do tego, by od najmłodszych lat bawić się w czytanie, co w efekcie przyczyni się do zapoznania dziecka ze światem pisma.

Wychodząc z założenia, że nie istnieje metoda jednakowo oddziałująca na każde dziecko, należy przyjąć, że stosowanie wielokierunkowości w tej dziedzinie jest jedynym sposobem na osiąganie umiejętności czytelniczych przez wszystkie dzieci na podobnym poziomie i w podobnym czasie, a mimo to w indywidualnym tempie. 
Celowe integrowanie metod może dostosować nauczanie do indywidualnych predyspozycji danego dziecka. Chodzi mianowicie o to, by każde dziecko mogło rozwijać się według własnych możliwości, a nauczyciel jedynie wspomagał ten rozwój. W ten sposób istnieje szansa na wyrównanie startu szkolnego. Ponadto stosowanie elementów różnych metod pozwoli na jednoczesne kształtowanie wszystkich zmysłów potrzebnych do sprawnego czytania ze zrozumieniem, a nie wybiórczo wzroku lub słuchu. 

Stąd wynika proponowany podział działań edukacyjnych na dwa etapy:

1 – czytanie całościowe (globalne) wyrazów i zdań
2 – czytanie analityczno – syntetyczne

Do realizacji założeń pierwszego etapu czytania w przedszkolu należy zatem wprowadzić;

- zabawy i gry całymi wyrazami
- elementy metody Ireny Majchrzak (inicjacja, zabawy z imionami)
- etykietowanie obrazków i przedmiotów stosowane w metodzie Marii Montessori
- równoczesne stosowanie zabaw i ćwiczeń słuchowych zalecanych programowo 

W drugim etapie nauki czytania mają zastosowanie: 

- główne zabawy Majchrzak (prezentacja alfabetu połączona z grą w loteryjkę „targ liter”)
- wybrane ćwiczenia fonetyczne
- Metody Dobrego Startu – M. Bogdanowicz, jako wspomagające naukę czytania i pisania


II. UWAGI O REALIZACJI PROGRAMU

Program, będzie realizowany w roku szkolnym2014/2015 w grupie dzieci 5, 6 – letnich (w roku szkolnym 2014/2015), a z pewnymi modyfikacjami można z niego korzystać w innych grupach wiekowych podczas codziennych zajęć w przedszkolu.
Program został napisany zgodnie Podstawą Programową Wychowania Przedszkolnego i spełnia wymagania opisane w Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 czerwca 2012r.
Zgodnie z podstawą, celem wychowania przedszkolnego jest między innymi: „wspomaganie dzieci w rozwijaniu uzdolnień oraz kształtowaniu czynności intelektualnych potrzebnych im w codziennych sytuacjach i w dalszej edukacji” oraz „zapewnienie dzieciom lepszych szans edukacyjnych poprzez wspieranie ich ciekawości, aktywności i samodzielności, a także kształtowanie tych wiadomości i umiejętności, które są ważne w szkolnym kształceniu”. 
Program odzwierciedla treści z Programów wychowania przedszkolnego: „Razem w przedszkolu”(J. Andrzejewska, J. Wierucka, ,, Programu Wychowawczego oraz treści zawartych w koncepcji pracy przedszkola „Przedszkolak twórcą i poprawnym mówcą”. Uwzględnia możliwości rozwojowe dzieci w wieku przedszkolnym. 

W celu osiągnięcia jak najlepszych rezultatów w trakcie realizacji programu warto wykorzystać następujące rozwiązania: 

Plan zajęć

- do momentu, kiedy dzieci nie nabędą umiejętności czytelniczych, zabawy dobrze jest prowadzić w każdej wolnej chwili. Zatem wszystkie gry, zabawy i ćwiczenia odbywać się mogą w godzinach rannych, dopołudniowych lub poobiednich, na zasadach dobrowolnego uczestnictwa.

Funkcja otoczenia

- odpowiednio przygotowane otoczenie, ma niebagatelne znaczenie. Ponieważ dziecko ma wizualny kontakt z alfabetem i różnymi napisami, wskazane jest wyeliminowanie agresywnych kolorystycznie dekoracji oraz natłoczenia małych i dużych obrazków. „Wyciszenie” wystroju sali pozwoli na spostrzeganie nowych dla dziecka znaków graficznych. 

- Dobrze, jeśli w zasięgu dziecka stale znajdować się będą pomoce sensoryczne i sensomotoryczne ćwiczące wszystkie receptory (szczególnie wzrok, słuch i dotyk) – mogą to być naczynia do przelewania i przesypywania, zapinki, klamerki, układanki, litery dotykowe zestawy obrazkowo – słowne, alfabet ruchomy, tablice do pisania i podobne.


- Wskazane jest, aby napisy stosowane do gier i zabaw pozostawały w zasięgu ręki dziecka, aby mogło ono sięgnąć po nie w każdej chwili. Można stworzyć rozszerzony kącik czytelniczy, w którym znajdą się oprócz książek również pudełeczka z etykietami do przedmiotów w nich się znajdujących, karty do czytania, zestawy obrazkowo – słowne o kilku stopniach trudności.

- Wizytówki dla dzieci mogą mieć wielorakie funkcje. Posłużą do wielu zabaw i gier, jak również do zaznaczania przez dziecko terenu swojej działalności przy stoliku, w kącikach zainteresowań .

- Wszystkie dzieci przychodzące do przedszkola otrzymują wizytówki swoich imion

- Imiona dzieci zostają zawieszone na ścianach, krzesełkach, szafkach indywidualnych i wieszakach

- Na ścianie zostaje zawieszony alfabet (wszystkie litery małe i duże, drukowane i pisane) – stała ekspozycja wizualna, stanowiąca instrument dydaktyczny przy pomocy którego przeprowadzać się będzie rozmaite ćwiczenia czytelnicze

- Dzieci otrzymują koperty z literami swoich imion.


Zalecenia:

- nie odpytywać
- dać dziecku i sobie do dyspozycji pełny alfabet
- nie uczyć liter, ale bawić się
- nie stosować alfabetu obrazkowego
- dać dziecku możliwość wyboru materiału dydaktycznego, bo ono jeszcze niczego nie musi, a może najwyżej chcieć
- nie wymuszać obowiązku pisania ani czytania w żadnym momencie realizacji tego programu.
- uczestnictwo dzieci w zastosowanych zabawach i ćwiczeniach powinno być całkowicie dobrowolne. 
- unikajmy „przepytywania” z analizy i syntezy słuchowej (ani w sposób jawny, ani w zakamuflowanej formie)

III. CELE PROGRAMU

Cele ogólne:

- zapewnienie dziecku lepszych szans edukacyjnych poprzez wspieranie ich ciekawości, aktywności i samodzielności a także kształtowanie tych wiadomości i umiejętności, które są ważne w szkolnym kształceniu

- rozbudzanie u dziecka motywacji do samodzielnego poznawania liter i opanowania umiejętności czytania

Cele szczegółowe:

- stymulowanie rozwoju aktywności dzieci poprzez prowadzenie różnorodnych ćwiczeń i zabaw prowadzących do nabycia umiejętności czytelniczych,
- wyzwalanie pozytywnych emocji wpływających na rozwinięcie zainteresowania kodem literowym,
- rozwijanie i doskonalenie umiejętności czytania prostych struktur wyrazowych oraz „odpoznawania” wyrazów metodą globalną,
- rozwijanie pamięci wzrokowej,
- kształtowanie umiejętności radzenia sobie z trudnościami, odkrywania własnych możliwości oraz przeżywania radości z odnoszonych sukcesów,
- kształtowanie wszystkich zmysłów,
- wzbogacanie słownika,
- rozwijanie mowy komunikatywnej
- rozbudzenie wiary dziecka we własne możliwości
- kształtowanie umiejętności współdziałania z nauczycielką i dziećmi.

IV. PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA DZIECI


DZIECKO:

- rozpoznaje zapis swojego imienia (wśród innych wizytówek),
- potrafi dokonać syntezy własnego imienia z sylab bądź z głosek (według wzoru lub z pamięci),
- potrafi odszukać i zaznaczyć wskazane przez nauczycielkę litery w swoim imieniu,
- rozpoznaje zapis imion kolegów na wizytówkach,
- ustala imiona nieobecnych dzieci,
- czyta wyrazy globalnie,
- zna istotę symbolu graficznego,
- zna litery alfabetu,
- rozpoznaje litery drukowane i pisane, wielkie i małe,
- potrafi dokonać analizy i syntezy wyrazu
- umie podzielić wyraz na sylaby,
- wyróżnić głoskę w nagłosie i wygłosie,
- przyporządkowuje odpowiedni obrazek do odczytywanego wyrazu,
- tworzy i czyta wyrazy, zdania oraz krótkie teksty,
- radośnie uczestniczy w zabawach czytelniczych,
- rozwija własną gotowość do podjęcia nauki czytania i pisania.


V. METODY I FORMY PRACY


METODY PRACY: 

– słowne: rozmowa, instrukcja, objaśnienia, społecznego porozumiewania się;

– czynne: samodzielnych doświadczeń; kierowana własna działalnością, zadań
stawianych dziecku, ćwiczeń, 

– percepcyjne: obserwacja, pokaz, demonstracja, 


Metody wspomagające naukę czytania:

- Metoda odmiennej nauki czytania Ireny Majchrzak
- Metoda Dobrego Startu Marty Bogdanowicz
- Lekcja trójstopniowa Marii Montessori

FORMY PRACY: 

- praca indywidualna - dziecko samodzielne wykonuje czynność;
- praca zbiorowa - wszystkie dzieci pracują wspólnie;
- praca zespołowa - dzieci pracują w stałych zespołach;
- praca grupowa - dzieci pracują w jednorazowych grupach.


VI. CHARAKTERYSTYKA METOD NAUKI CZYTANIA

Stosując poniższe metody wprowadzania dziecka w świat pisma, zarówno dzieci jak i nauczyciele zostają uwolnieni od stresów i napięć. Na każdym etapie mały uczeń rozwiązuje swoje zadanie we własnym rytmie, zgodnie ze swoimi możliwościami. Między dziećmi nie ma rywalizacji, jest natomiast wspaniała zabawa: w chowanego, w zgadywanki, w wyliczanki. Metody te dostarczają dzieciom wiele radości więc chętnie oczekują one kolejnych zajęć. Początkujący mały czytelnik po cichym namyśle „odkrywa” nowy przedmiot ukryty pod literowym szyfrem. Sprawia mu to wielką satysfakcję. Czytanie zaś przestaje kojarzyć się dzieciom z koniecznością grzecznego siedzenia przy stole a przeradza się w jedną z dziecięcych zabaw ruchowych.

Zalety metod to:
- indywidualizacja nauki czytania
- dostarczanie maksymalnie pozytywnych bodźców do kontaktu ze słowem pisanym, które od początku staje się źródłem przyjemności z odkrywania znaczenia pisma
- rozumienie czytanej treści poprzez odkrywanie związków i znaczenia pojęć
- odkrywanie zarówno wizualnych jak i dźwiękowych właściwości liter przez obserwację i porównanie
- czytanie ze zrozumieniem, eliminowanie literowania na korzyść czytania całościowego
- pisanie „po śladach” czytania, wyrabianie czujności ortograficznej 


1. Wprowadzanie dziecka w świat pisma wg Ireny Majchrzak 

Zdaniem autorki o nabyciu umiejętności czytania decyduje umysł i wzrok. W swoich założeniach pomija prawie zupełnie analizę i syntezę słuchową. Nowością jest to, że naukę czytania nazywa nauką pisma i rozpoczyna ją od własnego imienia dziecka, ze względu na subiektywną odczuwalność jego ważności przez samo dziecko. 
Naukę należy rozpocząć z każdym dzieckiem, które pojawia się w przedszkolu, niezależnie od jego wieku. 
A w jaki sposób przekazać dziecku relacje między literą a głoską? Litery istnieją oddzielnie, więc łatwo je wyróżnić i rozpoznać. Jeżeli bazą dla poznawania liter będzie imię, to umiejętność głoskowania na wstępie nauki jest całkowicie zbyteczna. Nie ma żadnej potrzeby, aby dziecko wybrzmiewało głoski swojego imienia, wszak wymawia je ono bezbłędnie. Musi tylko przyswoić sobie kształt swojego napisanego imienia oraz informację, że znane mu jest brzmienie zapisane za pomocą szczególnej kombinacji kilku liter. 
Głoski natomiast nie występują jako elementy niezależne. Próba wyizolowania ich jest zawsze trudna a efekt niedoskonały. Do tego źródłem zakłóceń mogą być wady wymowy i wady słuchu. Dlatego też wymóg głoskowania bywa poważną barierą, której wiele dzieci nie może przekroczyć.
Umiejętność wzrokowego rozpoznawania liter i poznanie fonetycznej funkcji każdej z nich wystarczy, aby dziecko mogło samodzielnie wprawiać się w czytaniu. Zatem głoskowanie będzie wynikiem czytania nie jego warunkiem. Sztuka czytania nie jest równoznaczna ze sztuką pisania. Są to dwie sprawy i towarzyszą im odmienne działania umysłu. Warunkiem czytania jest sprawny wzrok i poziom inteligencji wystarczający do rozumienia treści oglądanego tekstu. Pisania zaś ponadto wymaga odpowiednio sprawnej ręki i wyćwiczonej percepcji słuchowej. Biorąc to pod uwagą, łatwo stwierdzić, że dziecko znacznie wcześniej jest gotowe podjąć grę czytania niż trud pisania.

Etapy wprowadzania dziecka w świat pisma: 

1. Inicjacja 

W pierwszym etapie polega na pokazaniu indywidualnie każdemu dziecku z osobna sposobu zapisywania jego imienia, jako symbolu reprezentującego każdą osobę. 
Wizytówka z imieniem wprowadza dziecko w świat znaczeń. Wybierając imię dziecka jako pierwszy wyraz do poznania, mamy na uwadze to, że dziecko jest bardzo związane uczuciowo ze swoim imieniem. Słyszy je bardzo często i wie, że ono oznacza jego samego. Inicjacja otwiera łańcuch ćwiczeń i zajęć o charakterze zabawowym i równocześnie analitycznym, polegającym na porównywaniu zapisu własnego imienia ( pod względem ilości , kształtu składających się nań liter) z imiona kolegów. Efektem jest uświadomienie sobie faktu, że każdy zapis ma szczególną kompozycję liter. Ta właśnie kompozycja liter funkcjonuje jako reprezentacja danej osoby. Kompozycja liter nie zależy od cech osoby, lecz jej brzmienia.
Na początku zapraszamy do siebie kolejno każde dziecko uczestniczące w zajęciach. Kładziemy przed dzieckiem wizytówkę z napisanym jego imieniem. Objaśniamy wszystkie litery w nim występujące. Z kolei dziecko liczy litery w swoim imieniu i odchodzi na swoje miejsce ze swoją wizytówką. Gdy wszyscy mają już swoje wizytówki polecamy dzieciom, aby umieściły je na ścianach. 
Kartki z imionami zostają umieszczone na tablicy, krzesełkach, szafkach indywidualnych. Dziecko ma wiele okazji do odczytywania swojego imienia. Następnie podczas szeregu zabaw z wizytówkami odbywa się zapoznawanie z imionami kolegów – drugi etap inicjacji.

2. Ściana pełna liter 

Polega na umieszczeniu na ścianie alfabetu – wszystkich liter (dużych, małych, pisanych i drukowanych)wraz z wizytówkami imion dzieci. Litery małe znajduję się pod dużymi. Litery: ą, ę, ń nie będą miały odpowiedników w rzędzie liter dużych i te miejsca pozostaną puste. Dzieciom wręczamy nowy komplet wizytówek, które będą służyły do ćwiczeń przy stole.
Poznawanie wszystkich liter alfabetu postępuje kolejno każdego dnia podczas zabawy. Czas i tempo poznawania liter jest uzależnione od reakcji dziecka w jego wieku. Ćwiczenie to ma na celu uzmysłowienie dzieciom, że wszystkie , tak różne w brzmieniu imiona, zostały zapisane za pomocą ograniczonej liczby znaków. Ściana pełna liter pokazuje bez konieczności werbalizacji, na jakiej zasadzie z liter powstają słowa. Prezentacja alfabetu połączona jest z grą w loteryjkę (demonstrowanie i omawianie kolejno litery alfabetu, posługując się przykładami odpowiednich imion zadaniem dzieci zaś jest umieszczanie umownego znaku przy literach swojego imienia).

Sugestie do prezentacji alfabetu:
- każde litera musi zostać opisana zarówno ze względu na jej kształt, jak i na jej brzmienie,
- dzieci umieszczają znak przy każdej kolejnej literze, którą odnalazły przy swoim imieniu podczas prezentacji alfabetu,
- dzieci spaceruję wśród ścian i szukają w imionach kolegów aktualnie poznawanej litery.


2.1. Targ liter 

Kolejnym ćwiczeniem rozpoczynającym nowy etap nauki pisma jest „Targ liter”. Dziecko podczas różnorodnych zabaw kojarzy dźwięk (głoskę) z jej zapisem graficznym (literą). Wręczamy każdemu dziecku kopertę z literami składającymi się na jego imię i prosimy, aby je złożył. Dziecko najpierw śledzi napis na kopercie, a potem układa imię z pamięci. Dzieci układają ze swoich liter różne słowa (posiadaną literę można używać wielokrotnie), jednak dochodzą wspólnie do wniosku, że mogą stworzyć ograniczoną liczbę słów. Wszyscy będą „pełnosprawnymi operatorami pisma” jeśli zdobędą wszystkie litery. Każdy rozpoczyna grę ze swoim osobistym kapitałem liter ze swojego imienia. Można uzyskać litery dodatkowo od nauczyciela, które występując w innych wariantach imienia (zdrobnienia). „Na przykład Piotr otrzyma dodatkowo u, ś, c, z, k, e, jeśli mu przyjdzie na myśl, że może się nazywać Pietrek, Piotreczek, Piotruś.” Zdobywanie następnych liter odbywa się drogą wymiany. Każdy uczestnik gry rysuje na oddzielnych karteczkach tyle swoich liter, ile potrzeba by za nie uzyskać inne, których nie ma. Dziecko teraz zaczyna przyglądać się ze szczególną uwagą tym literom, których mu brakuje.

2.2. Gra w sylaby

Polega na składaniu kart z sylabami, tak by otrzymać słowo Na kartkach papieru piszemy sylaby (zgodnie z zasadą stopniowania trudności – od najprostszych do bardziej skomplikowanych) i rozdajemy dzieciom. Komu sylaby utworzą się w wyraz, ten wygrywa. Jest to kolejna gra w chowanego z pismem.


3. Nazywanie świata 

Światem będzie tu sala przedszkolna lub dom i wszystko, co się tam znajduje. Ćwiczenia polega na dopasowywaniu nazw do otaczających dziecko przedmiotów. Dla ułatwienia początkowo wprowadza się rzeczowniki, których desygnaty znajdują się w otoczeniu dziecka. Nazywanie świata jest zabawą intelektualno- ruchową polegającą na dokładaniu wylosowanych kartek z nazwami do odpowiednich przedmiotów. Jest to gra, w trakcie której dzieci, za pomocą od stu do trzystu słów, ćwiczą ciągle na nowo rozpoznawanie w najrozmaitszych kombinacjach kształtów i brzmienia trzydziestu dwóch liter alfabetu. To wielka zabawa w chowanego, do której zostaje wciągnięte słowo.


3.1 Sesje czytania – gry czytelnicze 

Zaczynamy obok rzeczowników wprowadzać inne części mowy
• przymiotniki np. duża lala
• przyimki np. drzwi do łazienki
Następnie można wprowadzać całe zdania .W kręgu zainteresowań dziecka może się znaleźć wszystko. Pojawiają się teksty wielosłowne, bardziej skomplikowane i zróżnicowane pod względem stylu wypowiedzi.


2. Metoda Dobrego Startu Marty Bogdanowicz

Założeniem Metody Dobrego Startu jest jednoczesne rozwijanie funkcji językowych, funkcji spostrzeżeniowych: wzrokowych, słuchowych, dotykowych, kinestetycznych i motorycznych oraz współdziałania między tymi funkcjami czyli integracji percepcyjno – motorycznej. Są to funkcje, które leżą u podstaw złożonych czynności czytania i pisania. Usprawnianie w tym zakresie, jak również kształtowanie lateralizacji (ćwiczenia ustalenia ręki dominującej) i orientacji w prawej i lewej stronie ciała jest wskazane dla dzieci przygotowujących się do nauki czytania i pisania.
Metoda Dobrego Startu jako metoda wzrokowo-słuchowo-motoryczna, w której odgrywają rolę trzy elementy: element wzroku (wzory graficzne), słuchu (piosenka)i motoryki (odtwarzanie wzorów) polega na jednoczesnym usprawnianiu analizatorów: wzrokowego, słuchowego, kinestetyczno-ruchowego a także kształceniu lateralizacji, orientacji w schemacie ciała i przestrzeni. Doniosłą rolę odgrywa występujący tu element muzyczny. Wiązanie śpiewu, ruchu, muzyki i plastyki aktywizuje cały układ nerwowy. Zrytmizowany zestaw ćwiczeń wpływa uspokajająco, pozytywnie oddziałuje na sferę emocjonalną.

Pod względem organizacyjnym zajęcia przebiegają według stałego schematu: 

1. Zajęcia wprowadzające
2. Zajęcia właściwe:
- ćwiczenia ruchowe (usprawniają analizator kinestetyczno-ruchowy),
- ćwiczenia ruchowo słuchowe (angażujące analizator kinestetyczno-ruchowy i słuchowy),
- ćwiczenia ruchowo-słuchowo-wzrokowe (usprawniające analizator kinestetyczno-ruchowy, słuchowy i wzrokowy),
3. Zakończenie zajęć.


Ad 1. Zajęcia wprowadzające.

Zajęcia zaczynamy od ćwiczeń orientacyjno – porządkowych np.: marsz przy muzyce, ćwiczenia o charakterze musztry, w zakresie orientacji przestrzennej, orientacji w schemacie własnego ciała, różne sposoby powitania (poprzez podanie ręki, saluty, skłony, witanie paluszków lub różnych części ciała).
W dalszej części zajęć razem z dziećmi słuchamy piosenki, uczymy się jej, rozmawiamy o treści, wyjaśniamy pojęcia niezrozumiałe ( w ten sposób wzbogacamy słownik czynny dziecka i wiedzę o świecie). Zwracamy uwagę na wypowiedzi dzieci i mamy okazję na kształcenie słuchu fonematycznego. Prosimy o wyodrębnianie głosek w poszczególnych słowach. Można znaleźć też czas na ćwiczenia ortofoniczne. Treść ćwiczeń dostosowujemy do treści piosenki.

Ad 2. Zajęcia właściwe

Zajęcia właściwe to praca w oparciu o wzór lub literkę i odtworzenie jej różnymi technikami według schematu ćwiczeń:
- ruchowo – słuchowych
- ruchowo – słuchowo – wzrokowych
Zaczynamy od ćwiczeń ruchowych. Jest to zabawa dostosowana do treści piosenki i przedstawiająca jej treść poprzez ruch. Ma charakter usprawniający i relaksacyjny. W czasie zabawy dzieci wykonują ruchy całym ciałem (usprawniamy motorykę dużą), a następnie wprowadzamy ruchy drobne rąk i palców (usprawniamy motorykę małą). 
Zawsze przechodzimy od ruchów globalnych do ruchów precyzyjnych: cała kończyna, dłoń, palce. Ćwiczymy jedną kończynę: prawą i lewą, potem podnosimy stopień trudności i ruchy wykonujemy obiema rękami (kształci to koordynację ruchów). Stosujemy ruchy szybkie i wolne. 
Zadaniem tego rodzaju ćwiczeń jest zmniejszenie napięcia mięśniowego i ukazanie dziecku możliwości świadomego jej regulowania. Stosujemy ćwiczenia o charakterze aktywizującym i relaksacyjnym, np.:
- ściskanie obu rąk i rozluźnianie
- zaciskanie mocno pięści i rozluźnianie dłoni
- swobodny marsz na przemian z energicznym marszem krokiem defiladowym
- ciche klaskanie i głośne, silne klaskanie, itp.

Ćwiczenia takie są szczególnie wskazane u dzieci ze skrzyżowaną lateralizacją i przestawianych na rękę prawą. Do ćwiczeń ruchowych wprowadzamy też elementy kształcące i rozwijające orientację przestrzenną oraz ćwiczenia ortofoniczne np.: naśladowanie ruchów i głosów ptaków. 

Ćwiczenia ruchowo – słuchowe polegają na połączeniu śpiewania piosenki z rytmicznym stukaniem na wałeczkach lub woreczkach z kaszą. Tu ćwiczymy przede wszystkim koordynację słuchowo – ruchową. 

Ćwiczenia ruchowo – słuchowo – wzrokowe – polegają na połączeniu śpiewania piosenki z pisaniem wzoru graficznego lub literki.

Należy zachować następujące etapy ćwiczeń:

• rozpoczynamy od pokazu i demonstracji na tablicy oraz omówienia wyglądu i elementów składowych wzoru lub literki
• łączymy wzór lub literkę z piosenką wodząc palcem po wzorze demonstrowanym przez osobę prowadzącą zajęcia
• staramy się, aby to ćwiczenie powtórzyło każde dziecko przy tablicy; nauczyciel pomaga połączyć śpiewanie z rysowaniem po wzorze lub literce
• następnie każde dziecko wodzi palcem po wzorze lub literce wyklejonej z tapety, tasiemki lub sznurka 
• dzieci tworzą różne reprodukcje wzoru lub literki różnymi technikami np.;

a) w powietrzu – ręką, na podłodze – nogą
b) na powierzchni stołu lub podłogi palcem
c) na dużych arkuszach papieru lub tabliczkach – kredą, węglem, kredkami woskowymi
d) na kartce papieru z bloku rysunkowego – pędzlem, ołówkiem, kredkami
e) kalkowanie wzoru lub literki, dopisywanie własnych wzorów lub literek
f) pisanie w poszerzonej liniaturze mazakiem lub ołówkiem


Tak wprowadzany wzór lub literka wpisuje się na stałe do pamięci dziecka usprawniając jednocześnie zaburzone lub nieharmonijnie rozwinięte funkcje percepcyjno – motoryczne. 

Ad 3. Zakończenie zajęć

Zajęcia kończymy oceną prac wykonanych przez dzieci, wyborem najlepiej narysowanych wzorów lub literek. Dziękujemy za wspólną pracę i żegnamy się. Ważne jest, aby została wykonana przez dzieci karta pracy odzwierciedlająca treści opracowywane w czasie całych zajęć. Możemy przeprowadzić krótkie ćwiczenia relaksacyjne. Stosujemy zajęcia wyciszające, takie jak delikatny masaż, ćwiczenia logopedyczne – oddechowe i usprawniające artykulatory. 


3. Edukacja językowa według Marii Montessori

Edukacja językowa odgrywa istotną rolę w pedagogice Montessori. Jest bowiem odpowiedzią na potrzeby dziecka w wieku przedszkolnym, a przez bogata ofertę montessoriańskiego materiału rozwojowego pozwala dostosować tempo i rodzaj pracy do możliwości intelektualnych przedszkolaków. Praca z materiałem z działu kształcenia językowego ma na celu rozwój i doskonalenie motoryki, lateralizacji, orientacji przestrzennej, koordynowania ruchów ręki i oka, analizy i syntezy wzrokowo – ruchowej. Korzystając z proponowanego materiału rozwojowego dziecko rozwija również pamięć, umiejętność kojarzenia i samodzielnego myślenia. Ponadto specyfika konstrukcji wielu pomocy wymaga działania polisensorycznego, np.: praca z literkami z papieru ściernego ma na celu nie tylko bogacenie umiejętności językowych dziecka, ale angażuje również do działania zmysł wzroku i dotyku. 

1. Organizowanie działań umożliwiających wprowadzanie dziecka w świat pisma:

a) ćwiczenia z metalowymi ramkami: ćwiczenie koordynacji wzrokowo - ruchowej,
przygotowanie do pisania i wprowadzenie w geometrię

(dziecko obrysowuje wnętrze ramki, obrysowuje figurę, łączy figurę z ramką, łączy figury w różnych kombinacjach, zakreśla powierzchnię figury). 

• Ćwiczenia rozszerzające

- ćwiczenia usprawniające rękę: darcie, miażdżenie, gniecenie papieru, lepienie, modelowanie, nawlekanie korali, wycinanie, wydzieranie, kalkowanie;
- pisanie w makro i mikro przestrzeni: kreślenie znaków w powietrzu, na stoliku, na plecach kolegi, na piasku;

b) ćwiczenia z literami z papieru ściernego:

- doświadczanie kształtu liter poprzez dotyk;
- wielozmysłowe poznawanie liter (rysowanie na plecach, na ręce, na tacy z piaskiem, kalkowanie);

• Ćwiczenia rozszerzające:

- tworzenie książeczek z wykorzystaniem liter wielkich i małych;

c) karty pracy – ćwiczenia grafomotoryczne: łączenie kropek, linii, rysowanie linii równoległych, ukośnych, pętelek, ślimaków, pogrubianie konturów, kreślenie szlaczków literopodobnych oraz liter, pisanie szlaczków i liter w liniaturze na małych i dużych formatach;


2. Stwarzanie warunków do nauki czytania:

a) ćwiczenia słuchu fonematycznego – wyodrębnianie wyrazów w zdaniu, dzielenie wyrazów na sylaby i głoski (wyrazy 3 - , 4 - literowe); dziecko liczy wyrazy , sylaby i głoski;

b) ćwiczenia z ruchomym alfabetem – układanie wyrazów;

c) ćwiczenia z literami z papieru ściernego – w aspekcie czytania:
- poznawanie i kojarzenie nazwy litery z symbolem graficznym: trójstopniowa lekcja słowna;
- utrwalanie kształtu liter podczas ćwiczeń z zamkniętymi oczami;

• Ćwiczenia rozszerzające:

- dobieranie podpisów do ilustracji: w formie wyrazu, zdania prostego, zdania złożonego i tekstu;


3. Wykorzystanie codziennych sytuacji do rozwijania mowy i języka dziecka:

a) zabawy doskonalące umiejętności porozumiewania się w sposób werbalny, usamodzielnianie dziecka w zakresie rozwiązywania problemów poprzez prowadzenie konstruktywnego dialogu, próbę szukania rozwiązania poprzez szczerą rozmowę; 
- dziecko stosuje właściwy szyk wyrazów w zdaniu;
- zachowuje kolejność zdarzeń w wypowiedzi jej spójność i logiczność;
- formułuje zagadki, pytania;
- udziela odpowiedzi;
- argumentuje wypowiedź;
- stosuje zwroty grzecznościowe.

b) zabawy i ćwiczenia językowe poprawiające wymowę: oddechowe, fonacyjne, artykulacyjne
- dziecko dmucha na przedmioty powodując ich przesuwanie, 
- ćwiczy mięśnie twarzy
- mówi z różnym natężeniem głosu
- wykonuje ćwiczenia z wykorzystaniem
lusterek.

c) zabawy mające na celu wzbogacenie słownika czynnego i biernego dzieci;
- dziecko tworzy neologizmy, alternatywne nazwy dla przedmiotów;
- odwołuje się do archaizmów;
- dokonuje uogólnień w wypowiedzi;
- rozpoznaje wyrazy wieloznaczne, bliskoznaczne,o znaczeniu przeciwstawnym.

d) wprowadzenie w świat literatury – zabawy z wykorzystaniem bajek, legend, baśni, opowiadań, wierszy;
- dziecko buduje wypowiedzi w oparciu o literaturę
- rozpoznaje związki przyczynowo – skutkowe w utworach
- nazywa relacje między bohaterami
- tworzy opowiadania, bajki
- tworzy zakończenie utworu
- dokonuje oceny bohaterów, rozróżnia dobro i zło
- rozpoznaje nastrój utworu
- wyciąga wnioski z utworu, odkrywa morał


e) sesje dziecięcego filozofowania: zabawy wykorzystujące umiejętności słuchania partnera, wyrażania swoich poglądów, prowadzenia konstruktywnej dyskusji.
- dziecko wypowiada swoje spostrzeżenia, poglądy, opinie na forum grupy;
- buduje wypowiedzi w oparciu o własne przeżycia, refleksje, doświadczenia;
- dyskutuje z innymi na określony i dowolny temat.


VI. EWALUACJA

CELE EWALUACJI: 

- Określenie zainteresowania dzieci zajęciami,
- Poznanie opinii i poziomu zadowolenia rodziców z wprowadzanych metod edukacji językowej,
- Dostosowanie zajęć do zainteresowań dzieci. 

METODY I NARZĘDZIA EWALUACJI: 

- Monitorowanie poziomu zaangażowania dzieci w czasie zajęć, 
- Opinia rodziców na temat prezentowanych umiejętności przez dzieci,
- Ankieta skierowana do rodziców dzieci objętych programem,
- Prezentacja zdobytych umiejętności w różnych formach: zajęcia koleżeńskie, hospitacje, zajęcia otwarte dla rodziców

W czasie realizacji programu można wybrać tylko jedną metodę wprowadzania dziecka w świat liter najodpowiedniejszą do możliwości rozwojowych danej grupy.

 

VII. Bibliografia

• „Razem w przedszkolu” Program wychowania przedszkolnego – J.Andrzejewska ,J.Wierucka.WSiP.

• ,,Nasze przedszkole” – program edukacji przedszkolnej wspomagający rozwój aktywności dzieci” – M. Kwaśniewska, W. Żaba – Żabińska, Mac Edukacja 2009r.

• „Odkryjmy Montessori raz jeszcze” Program wychowania przedszkolnego opracowany na podstawie założeń pedagogiki Marii Montessori .

• „W kręgu zabawy” Program wychowania przedszkolnego - J. Pytlarczyk, wyd. JUKA Warszawa 2009r.

• „Od piosenki do literki” - M. Bogdanowicz, M.Barańska, E. Jakacka ,wyd. „Fokus” Gdańsk 1998r.

• „Metoda Dobrego Startu w profilaktyce i rehabilitacji dzieci ze specyficznymi trudnościami w nauce” – zeszyt metodyczny pod redakcją D. Zakrzewskiej, Białystok 2001r.

• „Wprowadzenie dziecka w świat pisma” – I.Majchrzak, WSiP Warszawa 2000.

• „Wprowadzenie dziecka w świat pisma” – I. Majchrzak, Edukacja w przedszkolu 1998r.

• „Sojusz metod” – E. Arciszewska, Edukacja w przedszkolu 1998r.

• „Początkowa nauka czytania” – R. Więckowski, Życie Szkoły nr 6/1997r.

• „Czytające przedszkolaki. Mit czy norma?” – E. Arciszewska, Wydawnictwo Akademickie Żak Warszawa 2002r.

• „Nauka czytania dzieci w wieku przedszkolnym” – K. Kamińska , WSiP Warszawa 1999r


Program pozytywnie zaopiniowany przez nauczyciela dyplomowanego panią Magdalenę Kozdrój i wpisany do wykazu programów realizowanych w roku szkolnym 2014/2015 pod Nr 7 Uchwałą Nr 6/2014/2015 Rady Pedagogicznej z dnia 24.09.2014r.

2018  Publiczne Przedszkole w Tymowej - Tymowa 
W.G.